کمانچه

کمانچه

یکی از سازهای اصیل کشورمان، ایران، کمانچه می باشد. ساز کمانچه قدمتی طولانی در ایران دارد، به طوری که در دوران صفویه و قاجاریه از مهم ترین سازهای مجالس آن ها محسوب میشد. نام قدیمی کمانچه رباب می باشد. انواع گوناگونی از کمانچه در ایران وجود دارد مانند: ساز کمانچه لری، ساز کمانچه آذری، ساز کمانچه مازندرانی، ساز کمانچه کرمانجی، ساز کمانچه شاد و…

کمانچه لری یکی از معروف ترین انواع کمانچه می باشد. پشت آن باز است و مردم لر در زبان شیرین لری به آن تال میگویند. موسیقی محلی لری یکی از زیباترین موسیقی های محلی و قدیمی ایران است که ساز کمانچه نقش بسیار زیادی در آن ایفا میکند. ساز کمانچه لری شاد و ساز کمانچه لری غمگین از مهم ترین نواهایی است که با کمانچه لری نواخته میشود.

تفاوت کمانچه آذری با ایرانی

تفاوت کمانچه آذری با ایرانی بسیار زیاد است. به عنوان مثال صدای کمانچه ایرانی و آذری زمین تا آسمان با هم تفاوت دارند. یا از نظر شکل ظاهری کمانچه ایرانی خوش رنگ و لعاب تر از کمانچه آذری است. میتوان گفت حتی صدای کمانچه ی ایرانی خوش نواتر و دلنشین تر از کمانچه آذری می باشد. از نظر کوک هم کمانچه های ایرانی و آذری با هم متفاوت هستند. کوک کمانچه ایرانی می لا می لا می باشو و کوک کمانچه آذری سل دو سل دو می باشد.

یکی از ویژگی های مهم ساز زیبای کمانچه این است که هم در موسیقی دستگاهی و هم در موسیقی مقامی جایگاهی ویژه دارد.

ساز کمانچه چیست؟!

ساز کمانچه از جمله مهم ترین سازهای زهی_آرشه ای است. بر طبق شواهد و مدارک موجود این ساز تکامل یافته ساز رباب می باشد. البته در بسیاری از کتب قدیمی و کتاب های عربی از رباب با عنوان نام اصیل کمانچه یاد می کنند. شکل ظاهری آن مانند رباب کاسه و پایه آهنی دارد، و مانند ویلون و تار سیم های آن را با گوشی محکم و سفت می کند. کمانی که از آن برای نواختن کمانچه استفاده میشود کمانه نام دارد. در فرانسوی به معنای آرشه است. همان آرشه معروف برای نواختن ویلون می باشد که به معنای کمان کوچک است.

اجزای ساز کمانچه

اجزای کمانچه شامل کاسه طنینی، پوست، خرک، دسته، سرپنجه، پایه، گوشی ها، شیطانک و سیم گیر است.

کاسه طنینی کمانچه یک کاسه گرد بزرگ و توخالی است که سطح رویی آن باز است و روی آن پوست می کشند و معمولا خرک را بر روی آن نصب می کنند. برای زیباتر شدن کاسه کمانچه بر روی قسمت بیرونی آن صدف، استخوان، سنگ و… می چسبانند که نمای زیباتری پیدا کند. همان طور که گفته شد در کمانچه لری پشت کاسه باز است که صدای رساتر و بهتری از خود ایجاد کند. کمانچه های پشت بسته خودشان به سه دسته تقسیم می شوند، کمانچه های پشت کاسه گنبدی شکل، کمانچه پشت کاسه  کروی، کمانچه پشت کاسه تخت.

پوست استفاده شده در ساز کمانچه معمولا از پوست آهو، میش، بره، بز و… می باشد که دارای پوست نازکی باشند تا صدا قوی تر و راحت تر به گوش برسد. دسته این ساز مانند یک لوله پر از چوب است که طول آن به ۲۵ سانتی متر و قطر آن به ۳ سانتی متر می رسد. خرک ساز کمانچه را اصولا از چوب و استخوان می سازند که طول آن تا ۴ سانتی متر و ارتفاع آن تا ۳ سانتی متر هم میرسد. خرک را معمولا توسط یک دو پایه کوچک بر روی پوست کاسه قرار می دهند.

وسعت صدای کمانچه معمولا به ۳ اکتاو می رسد. به دلیل وجود کوک های مختلف و عدم وجود دستان بندی تمامی فواصل موسیقی مانند پرده، ربع پرده و نیم پرده بر روی این ساز قابل اجرا می باشد.

کوک

کوک کمانچه  در دستگاه های مختلف موسیقی با توجه به نسبت فاصله سیم ها با یکدیگر متفاوت است. معمولی ترین کوک برای دستگاه های ایرانی این می باشد که سیم های اول و دوم نسبت به هم فاصله چهارم یا پنجم داشته باشند و سیم سوم یک اکتاو بم تر از سیم اول و سیم چهارم یک اکتاو بم تر از سیم دوم ساز باشد.

بعد از ورود ساز ویلون به ایران نحوه کوک ساز کمانچه تغییر کرد. در گذشته کمانچه به صورت دو سل دو سل کوک میشد ولی امروزه این ساز کاملا مشابه ویلون کوک و انگشت گذاری می شود.

نوازندگان کمانچه

از قدیمی ترین نوازندگان ساز کمانچه و شاید بتوان گفت پدر کمانچه ایران علی اصغر بهاری می باشد. او از نوازندگان معروف کمانچه در این است. بسیاری از تصنیف ها و نغمه ها که امروزه آرام جان ما و موسیقی دوستان است، به جا مانده از حافظه درخشان ایشان می باشد.

امروزه نوای دلنشین ساز کمانچه استاد کلهر است که در میان مردم جهان به عنوان یک موسیقی اصیل ایرانی یکه تازی می کند. استاد کلهر از بزرگان عرصه ساز و استاد نواختن کمانچه می باشد. موسیقی بسیاری از فیلم های امروز و گذشته شاهکار کمانچه نوازی ایشان می باشد. کمانچه ایشان و خودشان ثبت یونسکو شده اند. این افتخاری جهانی برای ما ایرانی ها محسوب می شوند.

سازندگان کمانچه

 شاید برایتان سوال شود این کمانچه های زیبا را چه کسی و چگونه می سازد؟!!!

سازنده کمانچه باید موسیقی و عشق به ساز را با گوشت و خون خود احساس کند. در حین ساختن جز به جز ساز علاقه بین او و ساز موج بزند. این گونه یک ساز و یک کمانچه آماده نواختن توسط صاحب اش میشود. در ایران سازندگان کمانچه بسیار هستند، سازندگانی که تمامی زندگیشان را صرف ساخت سازی با عشق و علاقه کرده اند. بهترین سازنده کمانچه در ایران بیاض امیر عطایی است و شاید بتوان او را نابغه ساخت کمانچه دانست. سازی که بالای ۲۰ سال یار و یاور نوازنده بزرگ، استاد کلهر است، ساخته دست استاد امیر عطایی می باشد. در حال حاضر بهترین سازندگان کمانچه استادیدی چون امیر عطایی، کردی و ملکی می باشد.

 بسیاری به حرفه ساخت کمانچه علاقه مند هستند که میتوانند مراحل ساخت کمانچه را از طریق کتاب ها و یا آموزشگاه های موجود و حتی کارگاه های آنلاین که امروز بسیار زیاد هستند، یاد بگیرند و در آینده تبدیل به یکی از سازندگان بزرگ ساز اصیل کمانچه بشوند.

خرید کمانچه خوب

از مشخصات کمانچه خوب میتوان به یک تکه ای ساخته شدن آن و یا ترکه ای ساخته شدن ساز اشاره کرد. در سازهای یک تکه ای کاسه ساز به صورت کاملا یک تکه است و درون کاسه کاملا تراشیده می باشد، ولی در ساز ترکه ای کاسه ساز از بهم پیوستن و شکل گیری تکه های کوچک چوب در کنار یکدیگر ساخته میشود.

 راهنمایی درباره ی خرید و یاد گرفتن کمانچه کار شما را برای داشتن یک ساز خوب و محل یادگیری آن راحت می کند. همان طور که می دانید وسایل کمانچه زیاد است و معمولا هر سازی لوازم جانبی مخصوص به خود را دارد. لوازم جانبی کمانچه مانند سیم ها، گوشی ها، خرک ها، آرشه کمانچه، پیچ ها، دسته، پایه و… می باشد.

از مهم ترین این وسایل، آرشه کمانچه می باشد. آرشه کمانچه حرفه ای معمولا از مو و چوب خاص و گرانی با جنسی عالی ساخته می شود. ساخت آرشه کمانچه یکی از کارهای مهم و اصلی پر اهمیت در نواختن کمانچه می باشد.

 چوب مناسب برای ساخت آرشه، چوب پرنامبوک است و موی آرشه کمانچه بهتر است از موی اسب باشد.

قیمت کمانچه

قیمت گذاری برای کمانچه معمولا با توجه به جنس و پوست و لوازم جانبی آن و همچنین سازنده آن ساز انجام می شود. قیمت کمانچه مبتدی برای افراد تازه کار این حرفه از ۵۰۰ هزار تومان به بالا شروع می شود. و قیمت کمانچه حرفه ای برای افراد با تجربه این عرصه از یک میلیون شروع شده و تا ده میلیون میرسد. البته کمانچه های اختصاصی و سفارشی هم در بعضی مراکز ساخته می شود که با توجه به درخواست شما قیمت های متفاوت و بالاتری دارند.

 بهترین نوع کمانچه را نمیتوان از روی ظاهر و نوع مارک آن تشخیص و انتخاب کرد. زیرا از میان مارک های موجود در بازار امکان دارد یک یا دو تا مارک خوب و مناسب باشد و ما بقی تنها نامی ظاهری باشند. تنها راه تشخیص یک کمانچه خوب، شناخت اجزا و اطلاعات کافی در مورد ساز کمانچه می باشد.

اما برای شروع یک ساز حتما نباید از ساز نو و تازه استفاده کرد، میتوان از سازهای دست دوم و سالمی که در بازار موجود است تهیه کرده و بعد از دیدن استعداد و پیشرفتان یک ساز نو و جدید به خودتان هدیه بدهید. قیمت کمانچه های دست دوم در بازار از ۳۰۰ هزار تومان به بالا شروع میشود که در صورت بیشتر گشتن شاید قیمت پایین تر و مناسب تری هم پیدا کنید.

آموزش کمانچه

آموزش کمانچه از کودکی به رشد نبوغ کودک و شکوفایی استعداد آن کمک می کند. اما حتما نباید از سن کم آموزش موسیقی کمانچه را یاد گرفت، در هر سنی باشید چه پیر و چه جوان با تلاش زیاد میتوانید از بهترین نوازندگان این عرصه شوید. برای آموزش کمانچه از صفر میتوانید به آموزشگاه کمانچه مراجعه کنید و یا آموزش مجازی کمانچه را پیش بگیرید. در صورت انتخاب هر گزینه ای دقت کنید که آموزش مقدماتی کمانچه از مهم ترین آموزش ها است، چون پایه کار و یادگیری باید درست انجام شود.

بهترین آموزش کمانچه در آموزشگاهی معتبر و زیر نظر بهترین استادید می باشد تا آموزش ابتدایی کمانچه را به بهترین شکل یاد گرفته و با تلاش مستمر به جایگاهی که مد نظر خودتان است برسید. از انواع آموزش های کمانچه در آموزشگاه های کشورمی توان به آموزش کمانچه آذری، آموزش کمانچه مازندرانی و آموزش کمانچه لری در تهران و شهرستان ها اشاره کرد.

 کتاب های زیادی برای شناختن کمانچه، اجزا آن و آموزش این ساز در بازار وجود دارد. بهترین کتاب آموزش کمانچه کتاب بهار کمانچه، شناسایی نت های کمانچه، دستور کمانچه و… و یا کتاب های آموزش کمانچه استاد وحید سرابی، استاد اردشیر کامکار و باقی استادید می باشد.

برای دیدن عکس ساز کمانچه می توانید به عکس های زیر مراجعه کنید.

کمانچه
ساز کمانچه
آموزش کمانچه
خرید کمانچه
کمانچه-kamancheh

    نی کده
    موسیقی، هنری مقدس است و بایستی نگاهی ویژه به آن داشت. هنر موسیقی، تلفیقی از دانش، اندیشه و فطرت خداداد است. گروه فرهنگی هنری نی کده با هدف گرد آوردن هنرمندان و با توجهی به خاص به این موضوع جهت اعتلای هرچه بیشتر هنر اول در این مرز و بوم، در صدد است تا تمامی توان خود را در جذب اساتید و هنرمندانی که سال ها خاک این هنر را سرمه چشمانشان کرده اند و اکنون بنا به دلایلی از این عرصه کنار رفته اند را جذب و مرزهای دانش موسیقیایی که سالها در اذهان این اساتید نقش بسته را نسل به نسل منتقل کند

    آدرس
    .....
    تلفن:
    09913626212
    ایمیل
    info@neykade.com
    سبد خرید