مباحث تئوری

New Page 1

تئوری موسیقی

تئوری موسیقی
را می توان به تمامی اصلاحات، قواعد، نحوه نواختن آلات موسیقی معرفی نمود و تمامی نکاتی که روز به روز کامل تر شده و اساس و مبنای موسیقی را تشکیل می دهد و این قواعد بسیار حائز اهمیت هستند،به گونه ای که نظریه پردازان در این مسیر به "تئوریسین  موسیقی" شهره یافته اند.
 

تئوری موسیقی دلیلی برای آموزش علائم و اختصارات موسیقی، انواع گام های موسیقی، نت خوانی، ضرب آهنگ(ریتم)، فاصله ها، پرده ها و بسیاری از موارد دیگر می باشد. موسیقی هم زبان و دستور زبان خاص خود را دارد و مانند هر هنر و یا زبان شامل الفبای موسیقی است. آموزش موسیقی به زبان ساده یعنی شرح تمامی قواعد و نکاتی که به ترتیب اهمیت داشته و خود دارای الویت بندی آموزشی هستند.به این معنا که تا فراگیری پایه های موسیقیایی شکل نگیرد قاعدتا مراحل پیشرفته تر به درستی در ذهن هنرآموزان نقش نخواهد بست. ثبت تمامی صداهای موسیقیایی نیازمند علامت های قراردادی است که این علامت ها ” نشانه های نت خوانی” خوانده می شوند. همه صداهای موسیقیایی از زیرترین صداها تا بم ترین صداها تنها در 7 اسم توصیف می گردند که به آنها “نت” می گویند.

New Page 4

نت های موسیقی به ترتیب عبارتند از :


دو – ر– می – فا – سل –لا – سی


C – D – E – F – G – A – B


برای ثبت صداهای موسیقی از “خطوط حامل” استفاده می شود.خطوط حامل “پنج” خط موازی هستند که تمامی نت ها بر روی هر خط و مابین خطوط نوشته می شوند و آنها از پایین به بالا خوانده می شوند.فاصله هر خط با خط دیگر را “میان خط” می گویند.

به جهت وسعت صداهای موسیقی و برای نشان دادن تمامی نت ها از زیرترین آنها تا بم ترین آنها 5 خط حامل به تنهایی کافی نبوده و می بایست از خطوط دیگری نیز استفاده نمود که به این خطوط “خط های تکمیلی” یا  “خط های اضافی” می گویند.

صداهای موسیقی دارای "دیرند" یا "کشش"های متفاوتی هستند که نشان دهنده "ارزش زمانی نت ها" می باشند و تقسیم بندی آنها بر اساس "دیرند مبنا " (کشش نت مبنا) انجام می گیرد.دیرند مبنا "نت گرد" می باشد که کشش آن 4ضرب است.بعد از گرد "نت سفید" و بعد از سفید "نت سیاه" و سپس "نت چنگ، نت دولاچنگ، نت سه لاچنگ"و . . .

*نکته : هر یک از این نت ها دارای سکوت مختص خود با کشش یکسان با خود نت می باشند*

ارزش زمانی نت ها :

نت سیاه: سیاه اولین نتی هست که میتوانیم به آن بپردازیم و از لحاظ زمانی این نت برابر با 1ضرب است وچنانچه به طور منظم پدیده دست زدن اتفاق بیفتد نت سیاه برابر با یک بار دست زدن می باشد.
نت سفید: این نت 2برابر نت سیاه بوده و 2ضرب است و همانطور که در قسمت قبل گفته شد با دست زدن مداوم این نت برابر دوبار دست زدن است.
نت چنگ: نت چنگ نصف نت سیاه
نت دولاچنگ: نصف نت چنگ
نت سه لاچنگ: نصف نت دولاچنگ

دانستنی های موسیقی میزان :

هر قطعه موسیقی به بخش های کوچک تری تقسیم می گردد که به آنها “میزان” می گویند.این تقسیم بندی ها توسط خط های عمودی بنام “خط میزان” انجام می پذیرند.

دولا خطّ پایان :
در هرقطعه تعداد میزان ها و ضرب های هریک توسط “دولاخطّ پایان” که در انتهای قطعه آمده و شامل دوخط است که خط دوم نسبت به خط اول ضخامت بیشتری دارد.

میزان نما :
همیشه در ابتدای تمامی قطعات موسیقی میزان نما قابل رویت می باشد و نام دیگر آن “کسر میزان” می باشد. این علامت نشان از یک کسر دارای عدد صورت و مخرج است که عدد صورت نشان دهنده تعداد ضرب در هر میزان و عدد مخرج نیز نشان دهنده کشش هرضرب (نسبت به نت گرد) می باشد.


از انواع کسر میزان می توان به موارد ذیل اشاره نمود :

1.میزان های ساده (میزان های دوضربی، سه ضربی، چهار ضربی)

2.میزان های ترکیبی(شش ضربی، نه ضربی، دوازده ضربی)

3.میزان های لنگ (پنج صربی، هفت ضربی)

New Page 2

مترونوم : مترونوم وسیله ای می باشد که به نوازندگان در نگه داشتن دقیق و منظم ریتم یاری می رساند و بیشتر در نواختن قطعات دشوار و با سرعت بالا مورد استفاده قرار گرفته و این امکان را می دهد که نوازنده با تمپو(سرعت) مشخص شده قطعه موسیقی آن را اجرا نموده و از لحاظ ریتم هیچ گونه خطایی وجود نداشته باشد.

از انواع مترونوم می توان به مترونوم های دیجیتالی و مترونوم های مکانیکی اشاره نمود.

نحوه عملکرد مترونوم مکانیکی به اینصورت است که صفحه آن یک صفحه درجه بندی شده می باشد و دارای یک پاندول (آونگ) می باشد که این پاندول دارای یک گیره بوده که این گیره در طول آن متحرک می باشد و با ایجاد لنگر سرعت پاندول را کم و زیاد می کند.صفحه درجه بندی شده مترونوم تعداد نوسانات پاندول برحسب دقیقه را نشان می دهد و با تنظیم دقیق گیره(برحسب ضرب مورد نظر) پاندول تعداد ضربات مشخص شده را در طول دقیقه بطور منظم اجرا می نماید.

 

گام

عبارت است از 8 نت متوالی (نت هشتم تکرار نت اول است) که این اصوات با فاصله های معین و حساب شده و با ارتفاع مشخص در پی یکدیگر قرار می گیرند. بنابراین در تعریف گام : 1. تعداد اصوات پی در پی 2. فاصله میان آنها اهمیت دارد. در حقیقت هر گام بوسیله فاصله میان اصوات آن از دیگری متمایز خواهد شد. اصوات گام را "درجه های گام" نیز می گویند. درجه های گام خود از اولین درجه تا آخرین درجه دارای نام مختص خود هستند.
درجه اول : پرده / تونیک
درجه دوم : رو پرده / روتونیک
درجه سوم : میانی
درجه چهارم : زیرنمایان
درجه پنجم : نمایان
درجه ششم : رونمایان
درجه هفتم : محسوس
درجه هشتم : هنگام / اُکتاو

در موسیقی کلاسیک معمولا گام ها شامل "نیم پرده" بوده و در موسیقی ایرانی "ربع پرده" نیز علاوه بر نیم پرده ها وجود دارد.

 از انواع گام می توان به 2 گروه کلی اشاره نمود :
1. گام های کروماتیک
2. گام های دیاتونیک

تعریف دو وجهی کروماتیک و دیاتونیک
نیم پرده دیاتونیک :
چنانچه در یک گام فاصله یک نت با نت دیگر نیم پرده باشد و آن دو نت با هم هم نام نباشند آن را نیم پرده دیاتونیک می نامند.
نیم پرده کروماتیک :
چنانچه در یک گام فاصله دو نت با یکدیگر نیم پرده باشید و نام هردو نت یکسان باشد آن را نیم پرده کروماتیک می نامند.

نکته :
 
حال اگر یک گام از فواصل پرده و نیم پرده تشکیل شده باشد آن گام را " گام دیاتونیک " می نامند و اگر یک گام فقط از فواصل نیم پرده تشکیل شده باشد آن را " گام کروماتیک" می نامند

علامت های عرضی (علائم تغییردهنده)

هرگاه هریک از علامت های زیر سمت چپ نتی قرار گیرد :

  •  دیز : صدای نت را نیم پرده زیر می کند.

  •  بمل : صدای نت را نیم پرده بم می کند.

  • سری : صدای نت را ربع پرده زیر می کند.

  • کُرن : صدای نت را ربع پرده بم می کند.

  • بکار : صدای نت به حالت طبیعی خود بازمی گردد.

آشنایی با دستگاه های موسیقی

ما در موسیقی به ویژه موسیقی ایرانی چندین گام مشخص داریم که تشکیل دهنده دستگاه در موسیقی می باشند. دستگاه ها دارای تقسیم بندی منحصر به فردی هستند که هریک نام مشخصی نیز دارند. در موسیقی ایرانی 7 دستگاه وجود دارد که عبارتند از :
 دستگاه شور
 دستگاه نوا
 دستگاه ماهور
دستگاه راست پنجگاه
 دستگاه چهارگاه
 دستگاه سه گاه
دستگاه همایون – اصفهان

** دستگاه شور : افشاری * ابوعطا * دشتی * بیات ترک * بیات کرد **
بعضا دستگاه ها دارای "مایه" نیز می باشند. مایه در اصل جزء کوچکتری از دستگاه ها می باشد و خود مایه ها نیز به قسمت های کوچتری به نام "گوشه" تقسیم می شوند

    نی کده
    موسیقی، هنری مقدس است و بایستی نگاهی ویژه به آن داشت. هنر موسیقی، تلفیقی از دانش، اندیشه و فطرت خداداد است. گروه فرهنگی هنری نی کده با هدف گرد آوردن هنرمندان و با توجهی به خاص به این موضوع جهت اعتلای هرچه بیشتر هنر اول در این مرز و بوم، در صدد است تا تمامی توان خود را در جذب اساتید و هنرمندانی که سال ها خاک این هنر را سرمه چشمانشان کرده اند و اکنون بنا به دلایلی از این عرصه کنار رفته اند را جذب و مرزهای دانش موسیقیایی که سالها در اذهان این اساتید نقش بسته را نسل به نسل منتقل کند

    آدرس
    .....
    تلفن:
    09913626212
    ایمیل
    info@neykade.com
    سبد خرید